JĘZYK POLSKI KLASA VII

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny – Nowe słowa na start, klasa 7.

 

Prezentowane wymagania edukacyjne są zintegrowane z planem wynikowym autorstwa Magdaleny Lotterhoff, będącym propozycją realizacji materiału zawartego w podręczniku Nowe słowa na start w klasie 7. Wymagania dostosowano do sześciostopniowej skali ocen.

 

Numer i temat lekcji Wymagania konieczne

(ocena dopuszczająca)

 

 

Uczeń:

Wymagania podstawowe

(ocena dostateczna)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą, oraz:

Wymagania rozszerzające

(ocena dobra)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną, oraz:

Wymagania dopełniające

(ocena bardzo dobra)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą, oraz:

Wymagania wykraczające

(ocena celująca)

 

Uczeń: potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

2.

Oblicza miłości

• opisuje obraz

• podaje nazwy barw użytych przez malarza

• wyjaśnia, dlaczego bohaterowie przedstawieni na obrazie mają zasłonięte twarze • przedstawia skojarzenia związane z obrazem • interpretuje znaczenie barw

• wyraża swoją opinię na temat obrazu

• podejmuje dyskusję na temat komentarza artysty odnoszącego się do jego dzieł

• porównuje obraz z innymi tekstami kultury poruszającymi temat miłości

3.

Twórca i jego czasy – Antoine de Saint-Exupéry

• wymienia najważniejsze elementy biografii Antoine’a de Saint-Exupéry’ego

• umiejscawia powstanie Małego Księcia w czasie

• charakteryzuje twórczość Antoine’a de Saint-Exupéry’ego

 

• wskazuje elementy autobiograficzne w książce

 

• wypowiada się na temat specyfiki Małego Księcia jako książki dla każdego • wypowiada się na temat wydarzeń historycznych współczesnych autorowi
4., 5., 6., 7., 8.

Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę

(lektura obowiązkowa)

• relacjonuje treść utworu

• określa rodzaj literacki utworu

• wskazuje wydarzenia i sytuacje o charakterze baśniowym i realistycznym

• wyjaśnia znaczenie terminu przypowieść

 

• zapisuje wydarzenia w punktach

• wypowiada się na temat narracji w utworze

• charakteryzuje tytułowego bohatera

• charakteryzuje mieszkańców danych planet

• wskazuje przyczyny wyruszenia Małego Księcia w podróż

• opisuje wewnętrzną przemianę pilota

• wskazuje w utworze cechy przypowieści

• omawia relację pomiędzy Małym Księciem a różą

• wyjaśnia symbolikę danych mieszkańców planet

• interpretuje znaczenie aforyzmów znajdujących się w utworze

• interpretuje decyzję Małego Księcia o odejściu

• odnosi zachowania mieszkańców danych planet do świata dorosłych

• omawia symbolikę podróży w odniesieniu do utworu oraz w sensie ogólnym

• wypowiada się na temat relacji międzyludzkich w odniesieniu do utworu

• wypowiada się na temat znaczenia dzieciństwa w odniesieniu do utworu

• podejmuje dyskusję na temat obecności zachowań przedstawionych w utworze w świecie współczesnym

• omawia sposób przedstawienia relacji międzyludzkich w innych tekstach kultury

• porównuje utwór z jego ekranizacją w reżyserii Marka Osborne’a

9.

Miłość i śmierć

• referuje treść wiersza

• określa rodzaj literacki utworu

• wskazuje podmiot liryczny w utworze

• określa funkcję zwrotów do adresata • interpretuje znaczenie wiersza

• wyjaśnia sens puenty utworu

• wypowiada się na temat sprzeczności zaprezentowanych w utworze • podejmuje dyskusję na temat przyczyn i sensu lęku przed miłością
10.

To też miłość

• relacjonuje treść danych fragmentów

• przyporządkowuje tekst do właściwego rodzaju literackiego i uzasadnia swój wybór

• określa rodzaj narracji

• charakteryzuje główną bohaterkę

• wskazuje w utworze cechy literatury fantastycznej

• omawia funkcję elementów fantastycznych dla wymowy danych fragmentów

 

• interpretuje znaczenie danych fragmentów • podejmuje dyskusję na temat skutków zetknięcia z cierpieniem

• wypowiada się na temat różnych rodzajów miłości, wskazując przykłady z wybranych tekstów kultury

11.

Twórca i jego czasy – Juliusz Słowacki

• wymienia najważniejsze elementy biografii Juliusza Słowackiego

• umiejscawia romantyzm w czasie

• wymienia najważniejsze cechy epoki romantyzmu

 

• charakteryzuje twórczość Juliusza Słowackiego

 

• wskazuje powiązania pomiędzy twórczością Juliusza Słowackiego a światopoglądem epoki • analizuje obraz Friedricha pod kątem cech romantycznych
12., 13., 14., 15., 16.

Juliusz Słowacki, Balladyna

(lektura obowiązkowa)

• relacjonuje treść dramatu

• wskazuje cechy dramatu

• określa czas i miejsce zdarzeń

• dokonuje podziału bohaterów na bohaterów realistycznych i bohaterów fantastycznych

• zapisuje w punktach historię zbrodni Balladyny

• charakteryzuje Balladynę

• charakteryzuje Goplanę

• wskazuje sceny komiczne i tragiczne

• omawia cechy gatunkowe tragedii

• określa funkcję świata fantastycznego w utworze

• charakteryzuje różne sposoby sprawowania władzy przedstawione w utworze

• określa funkcję ironii w dramacie

• opisuje ewolucję Balladyny

• wyjaśnia, na czym polega tragizm tytułowej bohaterki

• wyjaśnia symboliczne znaczenie korony Popielów

• opisuje scenę sądu i śmierci tytułowej bohaterki

• analizuje wskazany plakat teatralny

• formułuje na podstawie dramatu uniwersalne prawdy o ludzkiej psychice

• omawia nawiązania kulturowe obecne w dramacie

17.

Prawdziwa miłość

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• określa rodzaj literacki fragmentów utworu

• wypowiada się na temat narracji fragmentów utworu

• wypowiada się na temat uczucia łączącego bohaterów

• omawia emocje bohaterów

• interpretuje tytuł

• analizuje sposób, w jaki bohaterowie mówią o chorobie

 

• podejmuje dyskusję na temat opłacalności emocjonalnego angażowania się, w sytuacji gdy istnieje ryzyko utraty kochanej osoby
18.

Jak budować akapity i skomponować tekst

• przedstawia elementy kompozycji wypowiedzi argumentacyjnej

• wskazuje cechy dobrze skomponowanego tekstu

• wymienia cechy składające się na wewnętrzną spójność wypowiedzi

• organizuje tekst, nie zawsze zachowując logikę

• formułuje plan wypowiedzi argumentacyjnej

• porządkuje podaną wypowiedź

• wskazuje w podanym tekście zdanie główne akapitu

• tworzy wewnętrznie uporządkowane wypracowanie o umiarkowanym stopniu spójności

• koryguje dane wypracowanie

• formułuje wstęp do wypracowania

• tworzy wewnętrznie uporządkowane, na ogół spójne wypracowanie

 

• tworzy wewnętrznie uporządkowane, spójne wypracowanie  
19.

Jak uzasadniać swoje zdanie

• odróżnia argument od przykładu

• w podanym tekście wskazuje tezę, argumenty i przykłady

• formułuje argumenty do podanej tezy

 

• podaje przykłady do argumentów

 

• formułuje wypowiedź o wnikliwej i konsekwentnej argumentacji, popartą trafnymi przykładami  
20., 21.

Teatr

• omawia specyfikę teatru starożytnej Grecji

• wyjaśnia znaczenie terminu przedstawienie realistyczne

 

• wskazuje zmiany, jakie zaszły w rozwoju teatru

• rozpoznaje elementy języka teatru w przedstawieniu

• omawia specyfikę teatru elżbietańskiego

• wskazuje cechy teatru antycznego obecne współcześnie

• omawia relacje pomiędzy dramatem a teatrem

• omawia specyfikę teatru współczesnego

• wyjaśnia znaczenie terminu przedstawienie awangardowe

• interpretuje wybrane przedstawienie teatralne

 

• wypowiada się na temat roli reżysera w interpretacji tekstu dramatycznego

• podejmuje dyskusję na temat granic wolności reżysera w interpretacji tekstu dramatycznego

• pisze recenzję przedstawienia teatralnego

22.

Fonetyka – przypomnienie i uzupełnienie wiadomości

• wyjaśnia znaczenie terminów: głoska, spółgłoska, samogłoska, litera

• dokonuje podziału wyrazu na głoski

• wskazuje w wyrazie samogłoski i spółgłoski

• określa funkcję głoski i w podanych wyrazach

• zapisuje wymowę wyrazu i wskazuje różnice pomiędzy wymową a pisownią

• na ogół poprawnie wymawia wyrazy

• dokonuje poprawnego podziału wyrazu

• poprawnie wymawia wyrazy

 

• koryguje błędną wymowę wyrazów • układa zdania ćwiczące wymowę

 

23.

Upodobnienia i uproszczenia fonetyczne

• wyjaśnia znaczenie terminów: upodobnienia fonetyczne, ubezdźwięcznienia, udźwięcznienia, upodobnienia wsteczne i postępowe, upodobnienia wewnątrzwyrazowe, upodobnienia międzywyrazowe, utrata dźwięczności w wygłosie, uproszczenie grupy spółgłoskowej

• wskazuje spółgłoski powodujące upodobnienia

• wskazuje kierunek upodobnienia w podanych wyrazach

• wskazuje upodobnienia międzywyrazowe w podanym tekście

• wskazuje wyrazy, w których wolno lub należy upraszczać grupy spółgłoskowe

• wskazuje wyrazy, w których nie wolno upraszczać grup spółgłoskowych

• koryguje błędy w wymowie i wyjaśnia ich przyczynę  
24.

Kiedy pisać ą oraz ę

• wyjaśnia znaczenie terminu samogłoski nosowe

• referuje zasady pisowni samogłosek ą i ę w zakończeniach wyrazów

• wyjaśnia przyczynę problemu z zapisem samogłosek ą i ę

 

• wskazuje przykłady wyrazów kończących się na ą i ę

• wskazuje słowa, w których ą wymienia się na ę oraz ę na ą

• bezbłędnie stosuje zasady pisowni ą i ę w wypowiedzi pisemnej  
25.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: paradoks, ironia, tragedia, akapit, argument, przykład, wypowiedź argumentacyjna, kompozycja, wewnętrzna spójność, głoska, samogłoska, spółgłoska, upodobnienia i uproszczenia fonetyczne

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

27.

Pochwała życia

• opisuje, co zostało przedstawione na obrazie

 

• wskazuje podział obrazu na części tematyczne

• opisuje postacie przedstawione na obrazie

 

• omawia kolorystykę dzieła

• przedstawia na podstawie wybranych źródeł cechy impresjonizmu

• wypowiada się na temat wyjątkowego charakteru dzieła Renoira

• wskazuje cechy impresjonizmu na obrazie

• omawia wybrany obraz impresjonistyczny
28.

Twórca i jego czasy – Jan Kochanowski

• wyjaśnia znaczenie terminów: renesans, humanizm

• wymienia najważniejsze etapy życia Jana Kochanowskiego

• umiejscawia renesans w czasie

• charakteryzuje twórczość Jana Kochanowskiego

 

• wskazuje charakterystyczne cechy renesansu

 

• omawia związek twórczości Jana Kochanowskiego ze światopoglądem epoki • wskazuje cechy renesansowe na obrazie Mantegny
29.

Przepis na szczęście

(Jan Kochanowski – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminów: fraszka, apostrofa, archaizm

• relacjonuje treść fraszek

• wskazuje podmiot liryczny we fraszkach

• wskazuje adresata lirycznego fraszki Na dom w Czarnolesie

• wskazuje archaizmy w utworach

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego w każdej z fraszek

• wskazuje apostrofę i wyjaśnia jej funkcję

• przedstawia współczesną formę wskazanych archaizmów

• przedstawia stosunek Jana Kochanowskiego do natury na podstawie fraszki Na lipę

• wskazuje kontekst biograficzny we fraszce Na dom w Czarnolesie

• omawia renesansowy charakter fraszek • podejmuje dyskusję na temat najważniejszych aspektów życia
30.

Na scenie życia

(Jan Kochanowski – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminów: fraszka, wiersz sylabiczny, rym, powtórzenie, archaizm

• relacjonuje treść fraszek

• wskazuje archaizmy w utworach

 

• przedstawia obraz młodości zawarty w utworze Na młodość

• dokonuje podziału podanych fraszek na fraszki filozoficzne i fraszki obyczajowe

• przedstawia układ rymów we fraszkach

• przedstawia współczesną formę wskazanych archaizmów

• omawia funkcję powtórzenia na początku fraszki O żywocie ludzkim

• omawia funkcję środków stylistycznych użytych w utworach

• omawia refleksję o człowieku zawartą we fraszce O żywocie ludzkim • podejmuje dyskusję na temat aktualności fraszki Na młodość
31.

Sztuka życia

(Jan Kochanowski – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminów: pieśń, cnota, pytanie retoryczne

• relacjonuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny utworu

• wskazuje adresata lirycznego utworu

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• podaje nazwy rodzajów rymów występujących w wierszu

 

• przedstawia postawę życiową, do której przekonuje podmiot liryczny

• omawia funkcję zdań rozkazujących w pieśni

• interpretuje ostatnie zdanie wiersza • podejmuje dyskusję na temat cech, którymi należy się wykazać w celu osiągnięcia „dobrej sławy”
32.

Radość życia

(Jan Kochanowski – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminów: pieśń, rym gramatyczny, apostrofa, personifikacja

• relacjonuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny utworu

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• podaje nazwy rodzajów rymów występujących w wierszu

 

• interpretuje metafory zawarte w wierszu

• omawia funkcję apostrofy pojawiającej się w ostatniej strofie wiersza

• omawia funkcję personifikacji

• wyjaśnia przesłanie wiersza

 

• odnajduje w dowolnych źródłach informacje na temat filozofii epikurejskiej
33.

Szczęście poety

• wyjaśnia znaczenie terminów: Skamander, metafora, słowa potoczne, optymizm

• relacjonuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny utworu

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• wskazuje sformułowania, które wiążą się z radością życia

 

• opisuje przeżycia, których doświadcza podmiot liryczny

• interpretuje metaforę powstałą na bazie związku frazeologicznego mieć zielono w głowie

• interpretuje zakończenie wiersza • wypowiada się na temat sposobów okazywania zadowolenia z życia i optymizmu
34.

Być szczęśliwym

• relacjonuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny utworu

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• dokonuje podziału wiersza na części tematyczne

• omawia symbolikę ogrodu, przywołując kontekst biblijny

• określa funkcję środków stylistycznych użytych w wierszu

• interpretuje tytuł

• interpretuje przyjęcie przez podmiot liryczny postawy wyprostowanej

• omawia postrzeganie szczęścia przez podmiot liryczny

• wypowiada się na temat życia i twórczości Czesława Miłosza
35.

Chwytaj dzień

• wyjaśnia znaczenie terminów: carpe diem, sentencja

• referuje fragment powieści

• omawia świat przedstawiony danego fragmentu utworu

• określa przynależność danego fragmentu do rodzaju literackiego

• charakteryzuje bohaterów występujących w danym fragmencie utworu

• opisuje nastroje uczniów po wejściu do klasy

• określa typ narracji występującej w danym fragmencie

• wyjaśnia, w jaki sposób zacytowany na lekcji wiersz łączy się z łacińską sentencją

• opisuje przeżycia wewnętrzne wybranego uczestnika lekcji

 

• wyjaśnia przesłanie prowadzonej przez nauczyciela lekcji

• wypowiada swoją opinię na temat przeczytanego fragmentu

• referuje treść całego utworu na podstawie książki lub filmu

• omawia rolę, jaką odegrał Keating w życiu uczniów

• wypowiada się na temat sposobów osiągania szczęścia

36.

Odważnym szczęście sprzyja

• referuje fragment powieści

• określa przynależność fragmentu do rodzaju literackiego

 

• charakteryzuje każdą z bohaterek

• wyjaśnia przyczynę sporu pomiędzy bohaterkami

• przytacza argumenty wysuwane przez bohaterki

• interpretuje tytuł utworu

• omawia argumentację bohaterek

• wyraża swoją opinię na temat sporu zaprezentowanego we fragmencie • tworzy pracę pisemną związaną z tematem lekcji
37.

Wiedzieć, czego się chce

• wyjaśnia znaczenie terminów: sumo, motto

• referuje fragment powieści

• określa przynależność danego fragmentu do rodzaju literackiego

• określa typ narracji występującej w danym fragmencie utworu

• charakteryzuje bohaterów danego fragmentu utworu

• dokonuje podziału treści na części ze względu na poruszane problemy

• wyjaśnia znaczenie słów: Widzę w tobie grubego gościa

• wylicza cechy, które wskazują na to, że Shomintsu jest dobrym trenerem

 

• wyjaśnia znaczenie mądrości życiowej przekazanej przez trenera • pisze opowiadanie, którego mottem są słowa: Celem nie jest koniec drogi, tylko posuwanie się naprzód
38., 39.

Opis sytuacji, przeżyć wewnętrznych i dzieła sztuki

• wyjaśnia znaczenie terminów: opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych, opis dzieła sztuki

• wymienia elementy składające się na opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych i opis dzieła sztuki

• omawia sytuacje przedstawione na ilustracjach

• opisuje emocje postaci przedstawionych na ilustracjach

• redaguje opis sytuacji na podstawie podanego planu

• opisuje uczucia i stany wewnętrzne bohaterów podanej sytuacji

• odnajduje w dowolnych źródłach symboliczne znaczenia wskazanych elementów występujących na obrazach

• tworzy dobrze zorganizowany, jasny i zrozumiały opis sytuacji

• redaguje pogłębiony opis przeżyć wewnętrznych, trafnie nazywając uczucia oraz stany psychiczne i posługując się bogatym słownictwem

• wnikliwie przedstawia przy opisie dzieła sztuki elementy charakterystyczne, w sposób kompetentny omawia cechy artyzmu, ocenia i interpretuje dzieło sztuki, ujawniając wrażliwość

 
40.

Akcent wyrazowy

• przedstawia zasady stosowania akcentu wyrazowego • poprawnie akcentuje przeczytane wyrazy

 

• wskazuje rzeczowniki, w których akcent pada na 3. sylabę od końca • stosuje w wypowiedzi wyrazy, w których akcent pada na 3. i 4. sylabę od końca  
41.

Kiedy pisać i, a kiedy j

• referuje zasady pisowni wyrazów, w których litera i oznacza spółgłoskę j

• referuje zasady pisowni zakończeń –i, –ji oraz –ii

• na ogół poprawnie stosuje zasady pisowni i i j w podanych wyrazach

• na ogół poprawnie stosuje zasady pisowni zakończeń –i, –ji oraz –ii w podanych wyrazach

• poprawnie stosuje zasady pisowni i i j w podanych wyrazach

• poprawnie stosuje zasady pisowni zakończeń –i, –ji oraz –ii w podanych wyrazach

• tworzy własny tekst, wykorzystując w nim wyrazy z zakończeniami –i, –ji oraz –ii  
42.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: fraszka, archaizm, pieśń, wiersz sylabiczny, rymy gramatyczne, opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych, opis dzieła sztuki, akcent wyrazowy

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

44.

Charaktery

• wyjaśnia znaczenie terminów: plan pierwszy, plan drugi, tło, portret

• opisuje, co przedstawia obraz

• omawia sposób przedstawienia Napoleona

 

• wskazuje cechy Napoleona podkreślone na portrecie

 

• interpretuje wymowę obrazu • przybliża sylwetkę Napoleona

• wyjaśnia znaczenie napisów znajdujących się na obrazie i analizuje ich znaczenie w kontekście wymowy obrazu

45.

Twórca i jego czasy – Ignacy Krasicki

• wymienia najważniejsze etapy życia Ignacego Krasickiego

• umiejscawia epokę oświecenia w czasie

• charakteryzuje twórczość Ignacego Krasickiego

 

• wskazuje cechy charakterystyczne oświecenia • omawia związek twórczości Ignacego Krasickiego ze światopoglądem epoki • omawia obraz Jana Matejki
46.

W krzywym zwierciadle

(Ignacy Krasicki – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminu satyra

• relacjonuje treść satyry

• określa rodzaj literacki utworu

• wskazuje narratora

• dokonuje podziału utworu na części tematyczne

• charakteryzuje szlachcica oraz jego żonę

• wskazuje na podstawie tekstu cechy gatunkowe satyry

• omawia problem poruszony w satyrze

• omawia związek satyry ze światopoglądem epoki

 

• podejmuje dyskusję nad celowością ośmieszania postaw i zachowań w procesie dydaktycznym • podejmuje dyskusję na temat zalet i wad obcych wpływów kulturowych
47.

Twórca i jego czasy – Aleksander Fredro

• wyjaśnia znaczenie terminów: romantyzm, komedia

• wymienia najważniejsze etapy życia Aleksandra Fredry

• umiejscawia epokę romantyzmu w czasie

• charakteryzuje twórczość Aleksandra Fredry

 

• wskazuje cechy charakterystyczne romantyzmu

 

• wyjaśnia, na czym polegała wyjątkowość Aleksandra Fredry na tle epoki • omawia genezę Zemsty
48., 49., 50., 51.

Aleksander Fredro, Zemsta

(lektura obowiązkowa)

• wyjaśnia znaczenie terminów: komedia, komizm charakterów, komizm sytuacyjny, komizm słowny, akt, scena, didaskalia, karykatura, bohaterowie pierwszoplanowi, bohaterowie drugoplanowi, bohaterowie epizodyczni, motto

• relacjonuje treść dramatu

• przyporządkowuje utwór do rodzaju literackiego

• określa czas i miejsce akcji

• wskazuje cechy gatunkowe utworu

• dokonuje podziału bohaterów na pierwszoplanowych, drugoplanowych i epizodycznych

• charakteryzuje bohaterów utworu

• wskazuje wątek główny i wątki poboczne utworu

• podaje przykłady różnych rodzajów komizmu

 

• wyjaśnia, na czym polega komizm charakterów, komizm sytuacyjny i komizm słowny w dramacie

• wyjaśnia, na czym polega karykaturalne przedstawienie bohaterów

• interpretuje tytuł dramatu

• wyjaśnia sens motta

• analizuje scenę oświadczyn Papkina pod względem stosowności stylu do sytuacji

• analizuje zakończenie dramatu i omawia jego przesłanie

• podaje przykłady przedstawienia motywu zemsty w innych tekstach kultury

• wskazuje w dramacie elementy kultury sarmackiej

• porównuje treść dramatu z ekranizacją Andrzeja Wajdy

52.

Silny charakter

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• określa rodzaj narracji

 

• charakteryzuje bohatera danych fragmentów utworu • omawia sposób przedstawienia przeżyć wewnętrznych bohatera

• interpretuje słowa bohatera: Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać

• analizuje sposób przedstawienia rekinów

 

• podejmuje dyskusję na temat sentencji: Człowieka można zniszczyć, ale nie pokonać i odnosi ją do wybranych tekstów kultury
53.

Przejść próbę

• wyjaśnia znaczenie terminu wywiad

• relacjonuje treść wywiadu

 

• wyjaśnia, w jaki sposób bohater wywiadu definiuje ból

• opisuje powód założenia fundacji i jej cele

• wymienia cechy charakteru bohatera wywiadu

• omawia różnice między dzieciństwem a dorosłością według Jana Meli

 

• pisze charakterystykę Jana Meli • charakteryzuje postać rzeczywistą lub fikcyjną, która musiała zmagać się z przeciwnościami losu
54.

Panować nad życiem

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• określa rodzaj narracji

 

• omawia świat przedstawiony

• wskazuje problem, z którym musi się zmierzyć bohaterka fragmentów

• omawia funkcję narracji pierwszoosobowej we fragmentach

• wypowiada się na temat relacji pomiędzy bohaterką a doktorem

• interpretuje słowa bohaterki mówiące o tym, że największym jej przeciwnikiem jest ona sama • wyjaśnia na wybranych przykładach z tekstów kultury, co to oznacza sformułowanie przejąć kontrolę nad własnym życiem
55.

Na przekór stereotypom

• relacjonuje treść danego fragmentu

• określa czas i miejsce akcji fragmentu

• wypowiada się na temat sposobu narracji

• charakteryzuje bohaterów

• wskazuje, co zaskoczyło Kubę podczas spotkania z Magdą

• przedstawia reakcje otoczenia na związek Magdy i Kuby

• wyjaśnia, dlaczego Kuba zainteresował się niepełnosprawną koleżanką

• wyjaśnia, w jakim celu Magda posługuje się ironią

• wyjaśnia sens tytułu

• ocenia reakcje otoczenia na związek Magdy i Kuby

• omawia przyczyny wzajemnego dystansu pomiędzy osobami pełno- i niepełnosprawnymi

• podejmuje dyskusję na temat sposobu postępowania wobec osób niepełnosprawnych

• przedstawia tekst kultury podejmujący temat osób niepełnosprawnych

56.

Czarny charakter

• wyjaśnia znaczenie terminów: czarny charakter, komiks, wyraz dźwiękonaśladowczy

• relacjonuje treść komiksu

• omawia znane sobie przykłady „czarnych charakterów” z wybranych tekstów kultury • wypowiada się na temat sposobu prezentacji Lorda Vadera w podanym fragmencie komiksu

 

• analizuje funkcję „czarnego charakteru” w wybranym tekście kultury

• przedstawia swoją opinię na temat komiksu

• przedstawia fabułę Gwiezdnych wojen

• omawia rodzaj rysunku zastosowanego w podanym komiksie

57.

Charakterystyka

• wyjaśnia znaczenie terminów: charakterystyka, charakterystyka postaci, autocharakterystyka, charakterystyka porównawcza

• wskazuje elementy składające się na charakterystykę

• omawia różnice pomiędzy charakterystyką statyczną a charakterystyką dynamiczną

 

• tworzy plan charakterystyki wybranej postaci literackiej bądź filmowej • pisze charakterystykę zawierającą opis wyglądu zewnętrznego postaci i wnikliwy opis cech charakteru, konsekwentnie poparty trafnie dobranymi przykładami • tworzy charakterystykę porównawczą dwóch postaci literackich lub filmowych
58., 59.

Malarstwo

• wymienia etapy rozwoju malarstwa • wskazuje najważniejsze cechy malarstwa na poszczególnych etapach

• rozróżnia najważniejsze typy dzieł malarskich ze względu na temat

• omawia elementy języka malarstwa na wybranym dziele • ocenia dzieło sztuki według podanych kryteriów • wypowiada opinię na temat sztuki abstrakcyjnej

• przygotowuje prezentację na temat wybranego artysty

• tworzy pisemną recenzję wybranego dzieła sztuki

60.

Czasownik – przypomnienie i uzupełnienie wiadomości

• wyjaśnia znaczenie terminów: czasownik osobowy, czasownik nieosobowy, czasowniki dokonane, czasowniki niedokonane

• wymienia, przez co odmienia się czasownik

• odróżnia formy nieosobowe czasownika od form osobowych

• określa formy gramatyczne czasownika

• uzupełnia zdania czasownikami w odpowiedniej formie

• redaguje zdania z nieosobowymi formami czasownika zakończonymi na –no, –to

• przekształca zdania, używając odpowiedniej formy czasownika

 

• modyfikuje wypowiedź za pomocą zmiany aspektu

• sporządza notatkę z zastosowaniem nieosobowych form czasownika

 

• redaguje instrukcję, w której wykorzystuje czasowniki w trybie rozkazującym

• odmienia czasowniki kłopotliwe

61.

Strony czynna i bierna czasownika

• wyjaśnia znaczenie terminów: strona czynna, strona bierna, wykonawca czynności, obiekt czynności, czasownik przechodni, czasownik nieprzechodni

• przedstawia zasadę tworzenia strony biernej czasownika

• przekształca zdania ze strony czynnej na bierną i odwrotnie

• odróżnia czasowniki przechodnie od czasowników nieprzechodnich

• wskazuje wypowiedzi, w których najważniejszą rolę odgrywa wykonawca czynności oraz te, w których najistotniejszy jest obiekt czynności

• wskazuje, w jakich okolicznościach używamy strony biernej

• odnajduje w tekście czasowniki w stronie biernej i wyjaśnia, w jakim celu zostały użyte

 

• używa strony biernej w tekstach oficjalnych, np. w stylu urzędowym  
62.

Imiesłowy – nietypowe formy czasownika

• przedstawia klasyfikację imiesłowów

• wskazuje imiesłowy w tekście

• tworzy imiesłowy od podanych czasowników

• odmienia imiesłowy przymiotnikowe

 

• przekształca zdania podrzędne w imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe z określeniami

• przekształca wskazane zdania na konstrukcje z imiesłowami przysłówkowymi

• wskazuje i poprawia błędy związane z użyciem imiesłowów

• redaguje tekst z użyciem wszystkich rodzajów imiesłowów

 

 
63.

Pisownia nie z imiesłowami

• wymienia zasady pisowni nie z imiesłowami

 

• stosuje zasady pisowni nie z imiesłowami

• tworzy imiesłowy z przeczeniem nie

• zastępuje określenia oznaczające cechy z imiesłowami z przeczeniem nie • redaguje tekst z użyciem imiesłowów z przeczeniem nie  
64.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: charakterystyka, karykatura, komiks, strona czynna czasownika, strona bierna czasownika, aspekt, formy osobowe czasownika, formy nieosobowe czasownika, imiesłowy

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

66.

Ojczyzna

• wyjaśnia znaczenie terminów: pierwszy plan, drugi plan, symbol, ciepła paleta barw

• opisuje obraz, uwzględniając podział na plany

• wyjaśnia znaczenie czasu, w jakim powstał obraz Jacka Malczewskiego Ojczyzna, dla jego wymowy • interpretuje symbolikę kajdan przedstawionych na obrazie

 

• analizuje wpływ barw na wymowę obrazu • przedstawia podobny sposób przedstawiania ojczyzny w innych tekstach kultury
67.

Twórca i jego czasy – Adam Mickiewicz

• wyjaśnia znaczenie terminu romantyzm

• wymienia najważniejsze etapy życia Adama Mickiewicza

• umiejscawia epokę romantyzmu w czasie

• charakteryzuje twórczość Adama Mickiewicza

 

• wskazuje cechy charakterystyczne romantyzmu

 

• omawia związek pomiędzy twórczością Adama Mickiewicza a ideami epoki • omawia wskazane obrazy pod kątem ich związku z epoką
68.

Poświęcić się dla ojczyzny

(Adam Mickiewicz – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminu powstanie narodowowyzwoleńcze

• relacjonuje treść wiersza

• opisuje bohaterkę wiersza Adama Mickiewicza Śmierć Pułkownika

• wymienia wartości istotne dla bohaterki wiersza

• wyjaśnia znaczenie terminu romantyczna legenda bohatera

• interpretuje ostatnią strofę utworu

• omawia funkcję porównania bohaterki wiersza do Czarnieckiego

• wypowiada się na temat klimatu dominującego w wierszu • przedstawia sylwetkę Emilii Plater na podstawie dowolnych źródeł
69., 70.

Walczyć za ojczyznę

(Adam Mickiewicz – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• relacjonuje treść utworu Adama Mickiewicza Reduta Ordona

• określa rodzaj literacki utworu

 

• wypowiada się na temat narratora

• wskazuje przykłady animizacji

•wskazuje wyrazy dźwiękonaśladowcze

 

• omawia sposób przedstawienia wydarzeń

• porównuje sposób przedstawienia napastników i obrońców

• omawia sposób przedstawienia cara

•określa funkcję animizacji

• określa funkcję nagromadzenia wyrazów dźwiękonaśladowczych w utworze

• formułuje przesłanie Reduty Ordona • przedstawia sylwetkę Juliana Konstantego Ordona na podstawie dowolnych źródeł
71.

Tęsknota za ojczyzną

• wyjaśnia znaczenie terminów: hierarchia wartości, neologizm

• referuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny i adresata lirycznego

 

• wypowiada się na temat adresata lirycznego

• nazywa uczucia podmiotu lirycznego

• opisuje kraj przedstawiony przez podmiot liryczny

•wskazuje w wierszu neologizmy

• omawia znaczenie refrenu dla wymowy wiersza

• interpretuje znaczenie określenia światło-cień w kontekście wiersza

• omawia funkcję neologizmów w wierszu

• wypowiada się na temat hierarchii ważności podmiotu lirycznego

• analizuje sposób osiągnięcia nostalgicznego nastroju wiersza

• omawia obraz Józefa Chełmońskiego Bociany
72.

Twórca i jego czasy – Henryk Sieniewicz

• wyjaśnia znaczenie terminów: pozytywizm, emigracja

• wymienia najważniejsze etapy życia Henryka Sienkiewicza

•umiejscawia epokę pozytywizmu w czasie

• wyjaśnia znaczenie hasła: dla pokrzepienia serc

• charakteryzuje twórczość Henryka Sienkiewicza

 

• wskazuje cechy charakterystyczne pozytywizmu

 

• omawia genezę Latarnika

• wypowiada się na temat wyjątkowości twórczości Henryka Sienkiewicza na tle epoki

• omawia hasło dla pokrzepienia serc w kontekście twórczości Henryka Sienkiewicza
73., 74.

Henryk Sienkiewicz, Latarnik

(lektura obowiązkowa)

• wyjaśnia znaczenie terminów: nowela, punkt kulminacyjny, emigrant, symbol

• relacjonuje treść noweli

• podaje nazwę rodzaju narracji

• omawia świat przedstawiony noweli

• wskazuje cechy gatunkowe noweli

• charakteryzuje głównego bohatera

 

• przedstawia przemianę głównego bohatera

• omawia przyczyny tułaczki Skawińskiego, także te niewyrażone bezpośrednio

• omawia sposób, w jaki bohater reaguje na pierwsze wersy Pana Tadeusza

• wypowiada się na temat sposobu postrzegania ojczyzny przez Skawińskiego

• interpretuje symbolikę latarni morskiej

• formułuje przesłanie utworu

• wypowiada się na temat problemów, z jakimi borykają się emigranci i uchodźcy

• omawia kontekst historyczny noweli

75.

Wielokulturowość

• wyjaśnia znaczenie terminów: dwukulturowość, stereotyp

•relacjonuje treść artykułu

• wymienia cechy artykułu wskazujące na jego przynależność do publicystyki

•wymienia zaprezentowane w tekście stereotypy dotyczące Polski i Polaków

• przedstawia zjawisko społeczne opisane przez autorkę

 

• omawia obraz Polski wyłaniający się z przywołanych w tekście wypowiedzi • podejmuje dyskusję na temat stereotypów dotyczących Polski i Polaków

 

76.

Mała ojczyzna

• wyjaśnia znaczenie terminów: wiersz biały, wiersz wolny, mała ojczyzna

• referuje treść wiersza

• przedstawia obraz ojczyzny wyłaniający się z wiersza

• podaje nazwy środków stylistycznych użytych w wierszu

• wskazuje cechy wiersza wolnego

• określa funkcję środków stylistycznych zawartych w wierszu

• omawia język wiersza

• wypowiada się na temat własnego pojmowania pojęcia „małej ojczyzny”

 

• opracowuje mapę myśli dotyczącą ojczyzny

• tworzy samodzielną wypowiedź pisemną pt. „Moja mała ojczyzna”

77.

Odnaleźć swoje korzenie

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• podaje nazwę rodzaju narracji

• wypowiada się na temat narratora

• opisuje świat przedstawiony

• wypowiada się na temat roli opowieści w życiu narratora

• omawia relację pomiędzy narratorem a światem przedstawionym

• interpretuje gest kobiet z plemienia Kinte wobec przybysza

• interpretuje tytuł utworu

• analizuje relacje pomiędzy głównym bohaterem a utraconą ojczyzną

 

• podejmuje dyskusję na temat sensu poszukiwania własnych korzeni

• wypowiada się na temat kontekstu historycznego danych fragmentów

 

78.

Opuścić ojczyznę

• wyjaśnia znaczenie terminów: fantastyka, symbol

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• podaje nazwę rodzaju narracji

• omawia świat przedstawiony we fragmentach utworu

• wypowiada się na temat bohaterów występujących w danych fragmentach

• wskazuje cechy świadczące o tym, że podany fragment nie należy do literatury realistycznej

• interpretuje symbolikę pierścienia

• omawia rozważania Froda dotyczące domu

 

• interpretuje symbolikę podróży Froda

• przedstawia własne refleksje na temat postrzegania domu z perspektywy podróży

• omawia inne, znane sobie teksty kultury należące do fantastyki (literatura, film, komiks)

• wskazuje różnice pomiędzy fantastyka a science fiction

• przedstawia swoje zdanie na temat fantastyki

79., 80.

Wypowiedź argumentacyjna

• wyjaśnia znaczenie terminów: teza, argument, wnioski

• wymienia etapy przygotowywania wypowiedzi argumentacyjnej

• odnajduje tezę i argumenty w podanym tekście

• wymienia chwyty argumentacyjne

 

• wskazuje w tekście argumenty nierzeczowe

 

• formułuje wnikliwą, przekonującą i konsekwentną argumentację do podanej tezy • odróżnia wypowiedź argumentacyjną od takiej, która wskazuje jedynie związek przyczynowo-skutkowy
81.

Rzeźba

• wymienia etapy rozwoju rzeźby • wskazuje najważniejsze cechy rzeźby na poszczególnych etapach

• rozróżnia najważniejsze typy dzieł rzeźbiarskich ze względu na temat

• omawia elementy języka rzeźby na wybranym dziele • ocenia dzieło sztuki według podanych kryteriów • wypowiada swoją opinię na temat rzeźby abstrakcyjnej

• przygotowuje prezentację na temat wybranego artysty

• tworzy pisemną recenzję wybranego dzieła sztuki

82.

Zdanie złożone – przypomnienie wiadomości

• wskazuje zdania złożone

• odróżnia zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie

• wskazuje pytanie, na które odpowiadają dane zdania podrzędne

• podaje nazwy rodzajów zdań złożonych

• przyporządkowuje wykresy do zdań

 

• sporządza wykresy zdań złożonych  
83., 84.

Rodzaje zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

• wymienia rodzaje zdań złożonych

• wskazuje spójniki, przed którymi należy postawić przecinek w zdaniu złożonym współrzędnie

 

• wskazuje zdania złożone współrzędnie i określa ich typy

• przyporządkowuje zdania współrzędne stosownie do podanego wykresu

• wskazuje zdania podrzędne przydawkowe i formułuje do nich pytania

• wskazuje zdania podrzędne dopełnieniowe i formułuje do nich pytania

• sporządza wykresy zdań złożonych współrzędnie

• przyporządkowuje zdania podrzędne stosownie do podanego wykresu

•sporządza wykresy zdań złożonych i podaje nazwy typów zdań podrzędnych  
85.

Przecinek w zdaniu złożonym

• wymienia zasady stosowania przecinków w zdaniach złożonych

 

•wskazuje zdania złożone współrzędnie, w których brakuje przecinków

 

• formułuje zdania podrzędne i stawia przecinki w odpowiednich miejscach • przekształca tekst, stawiając przecinki w odpowiednich miejscach  
86.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: wypowiedź argumentacyjna, neologizm, nowela, opowiadanie, wiersz biały, wiersz wolny, fantastyka, zdania złożone współrzędnie, zdania złożone podrzędnie

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

88.

Wyobraźnia

• wyjaśnia znaczenie terminów: realizm, fantastyka, paleta barw

• opisuje, co widzi na obrazie

• określa temat dzieła

• wskazuje elementy realistyczne i fantastyczne na obrazie

 

• omawia funkcję palety barw zastosowanej przez malarza

• interpretuje tytuł dzieła

• interpretuje znaczenie kształtu znajdującego się w centrum obrazu • na podstawie wybranych źródeł wyjaśnia znaczenie terminu surrealizm
89.

Twórca i jego dzieło – Adam Mickiewicz

• wyjaśnia znaczenie terminów: ballada, manifest, egzotyka, orient, romantyzm

•wymienia podróże odbyte przez Adama Mickiewicza

• omawia znaczenie podróży na Krym dla poety • wypowiada się na temat znaczenia podróży dla romantyków • wyjaśnia, na czym polegał przełomowy charakter Ballad i romansów • omawia obraz Juliusza Kossaka Adam Mickiewicz z Sadykiem Paszą w Turcji
90.

Wyobraźnia ludowa

(Adam Mickiewicz – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminów: ballada, realizm, fantastyka, punkt kulminacyjny, nauka moralna

• relacjonuje treść ballady Świtezianka

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• ustala, jaką wiedzę na temat świata przedstawionego ma narrator

•wskazuje elementy realistyczne i fantastyczne utworu

•wskazuje punkt kulminacyjny

• charakteryzuje bohaterów utworu

• omawia stosunek narratora do opowiadanych zdarzeń

• objaśnia sens nauki moralnej sformułowanej w utworze

• wskazuje cechy gatunkowe utworu

• podejmuje dyskusję na temat nauki moralnej wyrażonej w balladzie • wskazuje elementy estetyki romantycznej na obrazie Johna Williama Waterhouse’a Pani z Shalott
91.

Natura i wyobraźnia

(Adam Mickiewicz – poeta wymieniony w podstawie programowej)

• wyjaśnia znaczenie terminu sonet

• relacjonuje treść wiersza Stepy akermańskie

• ustala przynależność utworu do rodzaju literackiego

• wskazuje podmiot liryczny

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• dokonuje podziału utworu na dwie części

• wskazuje zastosowane środki stylistyczne

• określa funkcję środków stylistycznych użytych w wierszu

• omawia sposób przedstawienia ciszy w końcówce utworu

• określa nastrój wiersza i wyjaśnia, jakimi środkami jest on budowany

• interpretuje puentę utworu

• omawia sposób przedstawienia natury w wybranym tekście kultury
92.

Strach i wyobraźnia

• wyjaśnia znaczenie terminów: punkt kulminacyjny, nastrój grozy

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• wypowiada się na temat narratora danych fragmentów utworu

• charakteryzuje bohaterów danych fragmentów

• wskazuje punkt kulminacyjny

• omawia relacje pomiędzy bohaterami

• interpretuje wydarzenia symboliczne zawarte w danych fragmentach

• analizuje sposób tworzenia atmosfery grozy

 

• wskazuje środki filmowe przydatne do przedstawienia atmosfery danych fragmentów

• omawia sposób tworzenia atmosfery grozy w wybranym tekście kultury popularnej

93.

Na skrzydłach wyobraźni

• wyjaśnia znaczenie terminów: sonet, personifikacja

• relacjonuje treść wiersza

• wskazuje podmiot liryczny

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• wskazuje środki stylistyczne

• ustala przynależność gatunkową wiersza

 

• określa funkcję środków stylistycznych użytych w wierszu

• wyjaśnia metaforyczny sens ostatniej strofy wiersza

• wyjaśnia metaforyczne znaczenie związków frazeologicznych, w których znajduje się słowo skrzydła

• interpretuje przesłanie utworu

 

• wskazuje konteksty i nawiązania
94.

Baśniowa wyobraźnia

• wyjaśnia znaczenie terminów: puenta, neologizm, symbol

• relacjonuje treść utworu

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• wypowiada się na temat narratora

• charakteryzuje bohaterów utworu

• omawia kompozycję utworu

• określa nastrój utworu

• omawia funkcję neologizmów zastosowanych w wierszu

• interpretuje symbolikę Dusiołka

• na podstawie puenty podejmuje rozważania na temat pochodzenia zła w świecie • podejmuje dyskusję na temat popularności baśni
95.

Żyć w świecie wyobraźni

 

• relacjonuje treść fragmentów utworu

• podaje nazwę rodzaju narracji

 

• określa czas i miejsce akcji

• charakteryzuje bohaterów danych fragmentów utworu

• omawia relacje między bohaterkami

• wypowiada się na temat reakcji narratorki na przyjaźń Liliany z Kasią

•omawia funkcję wyrazów potocznych w danych fragmentach

• analizuje ostatnią wypowiedź bohaterki

• wskazuje wady i zalety życia w świecie wyobraźni

• podejmuje dyskusję na temat ludzkiej potrzeby fantazjowania

• interpretuje obraz Salvadora Dalego Miraż

96., 97.

Rozprawka

• wyjaśnia znaczenie terminów: teza, hipoteza, argumenty

• referuje trzy możliwe schematy pisania rozprawki

• formułuje argumenty do podanego zagadnienia

• tworzy plan rozprawki na podstawie podanej dyskusji

• formułuje argumenty i kontrargumenty do podanej tezy • pisze rozprawkę w której:

– zawarta została właściwa teza bądź hipoteza

– argumentacja jest wnikliwa, przekonująca i konsekwentna

– przedstawiona została własna opinia dotycząca zadanego tematu, ujawniająca szczególną wrażliwość/wnikliwość piszącego

• tworzy prezentację na temat wybranej subkultury

• wyjaśnia znaczenie terminu kontrkultura i podaje przykłady

98.

Grafika

• wymienia etapy rozwoju grafiki • wskazuje najważniejsze cechy grafiki na poszczególnych etapach

• odróżnia grafikę artystyczną od grafiki użytkowej

• wymienia i opisuje najważniejsze techniki graficzne

 

• ocenia dzieło sztuki według podanych kryteriów • przygotowuje prezentację na temat wybranego artysty grafika

• tworzy pisemną recenzję wybranego dzieła sztuki

99.

Wypowiedzenie wielokrotnie złożone

• wyjaśnia znaczenie terminów: wypowiedzenie wielokrotnie złożone, zdanie główne

• dokonuje podziału wypowiedzeń wielokrotnie złożonych na wypowiedzenia składowe

• wskazuje zdanie główne w wypowiedzeniu złożonym

• stosuje odpowiednią interpunkcję w zdaniach wielokrotnie złożonych

• sporządza wykres zdania wielokrotnie złożonego

• przekształca grupy zdań pojedynczych w wypowiedzenia wielokrotnie złożone

• dokonuje opisu składniowego sporządzonego wykresu

• koryguje zbyt długie wypowiedzenia wielokrotnie złożone

 
100.

Mowa niezależna i zależna

• wyjaśnia znaczenie terminów: mowa zależna, mowa niezależna

• wyjaśnia różnice pomiędzy mową niezależna a mową zależną

• w podanym tekście wskazuje mowę zależną i mowę niezależną

• zapisuje dowolny dialog w formie mowy zależnej

• przy zapisie dialogu stosuje poprawną interpunkcję

• redaguje tekst, w którym wypowiedzi bohaterów zapisuje w formie mowy niezależnej

 

• przekształca mowę zależna na niezależną i odwrotnie  
101.

Zasady cytowania cudzych tekstów

• wyjaśnia znaczenie terminów: cytat, prawo autorskie, plagiat, źródło, przypis bibliograficzny

• wymienia zasady cytowania cudzych tekstów

 

• stosuje odpowiednie słownictwo przy wprowadzaniu cytatów

• wplata cytat w wypowiedź, stosując odpowiednie zwroty wprowadzające i znaki interpunkcyjne

• poprawnie zapisuje przypis bibliograficzny

 

• opracowuje bibliografię dotyczącą podanego tematu  
102.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: rozprawka, ballada, sonet, mowa niezależna, mowa zależna, cytat, przypis bibliograficzny

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

104.

Dobro i zło

• wyjaśnia znaczenie terminów: realizm, źródło światła

• opisuje, co dzieje się na obrazie Caravaggia Powołanie św. Mateusza

• wskazuje głównych bohaterów obrazu

• wypowiada się na temat strojów bohaterów

• interpretuje gesty bohaterów obrazu

• omawia rolę światła na obrazie

• omawia kontekst biblijny

• interpretuje wymowę dzieła

• omawia inny wybrany obraz Caravaggia
105.

Twórca i jego czasy – Charles Dickens

• wymienia najważniejsze etapy życia Charlesa Dickensa

• umiejscawia epokę wiktoriańską w czasie

• charakteryzuje twórczość Charlesa Dickensa

 

• wskazuje cechy charakterystyczne epoki wiktoriańskiej • omawia związek pomiędzy twórczością Charlesa Dickensa a problemami epoki  
106., 107., 108., 109.

Charles Dickens, Opowieść wigilijna

(lektura obowiązkowa)

• wyjaśnia znaczenie terminów: ironia, symbol, problemy społeczne, realizm, fantastyka

• relacjonuje treść utworu

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• podaje nazwę rodzaju narracji

• omawia świat przedstawiony utworu

• przedstawia realia społeczne przedstawione w utworze

• wymienia problemy społeczne zaprezentowane w utworze

• charakteryzuje głównego bohatera

• wskazuje elementy fantastyczne w utworze

 

• omawia stosunek narratora do bohatera

• omawia sposób przedstawienia duchów

• nazywa emocje towarzyszące Scrooge’owi w czasie podróży w czasie i przestrzeni

• wyjaśnia, na czym polega wewnętrzna przemiana bohatera

• określa funkcję elementów fantastycznych w utworze

• wypowiada się na temat symbolicznego znaczenia świąt Bożego Narodzenia w naszym kręgu kulturowym

• analizuje sposób przedstawienia Bożego Narodzenia w Opowieści wigilijnej

• wypowiada się na temat hierarchii ważności Ebenezera Scrooge’a

• omawia wybraną adaptację Opowieści wigilijnej
110.

Twórca i jego dzieło – Adam Mickiewicz

• wyjaśnia znaczenie terminów: folklor, lud, dziady

• opisuje obrzęd dziadów

• wskazuje rodzimy folklor jako główne źródło inspiracji we wczesnej twórczości Adama Mickiewicza • wyjaśnia powiązania pomiędzy biografią poety a tematem jego wczesnych dzieł • wypowiada się na temat sposobu postrzegania ludu przez romantyków  
111., 112., 113., 114.

Adam Mickiewicz, Dziady cz. II

(lektura obowiązkowa)

• wyjaśnia znaczenie terminów: dramat romantyczny, dziady, guślarz, motto, wierzenia ludowe, nauka moralna

• relacjonuje treść utworu

• opisuje miejsce i czas wydarzeń

• wypowiada się na temat obrzędu dziadów

• wskazuje elementy obrzędów pogańskich i chrześcijańskich

• charakteryzuje bohaterów występujących w dramacie

• omawia role danych uczestników obrzędu

• przedstawia rodzaj kary właściwy poszczególnym duchom

• omawia funkcję czasu i sposobu przywołania danych duchów

•wyjaśnia, na czym polegała wina danych duchów

• opisuje nastrój dramatu

• wyjaśnia znaczenie motta utworu

• wskazuje cechy dramatu romantycznego

 

• analizuje sposoby uzyskania odpowiedniego nastroju w dramacie

• wypowiada się na temat aktualności prawd moralnych przedstawionych w utworze

• interpretuje zakończenie dramatu

• wybiera dwie adaptacje dramatu i dokonuje ich analizy porównawczej

• omawia elementy wiary ludowej funkcjonujące współcześnie

115.

Przebaczenie

• wyjaśnia znaczenie terminów: powieść historyczna, archaizm

• relacjonuje treść fragmentów utworu Henryka Sienkiewicza Krzyżacy

• określa przynależność fragmentów do rodzaju literackiego

• podaje nazwę rodzaju narracji

• charakteryzuje bohaterów fragmentów

• wskazuje archaizmy i wyjaśnia ich znaczenie

 

• wskazuje cechy powieści historycznej

• omawia funkcję archaizmów w utworze

• analizuje postawę Zygfryda i Juranda wobec cierpienia

 

• porównuje treść fragmentów z analogicznymi scenami z filmu Aleksandra Forda
116.

Między dobrem a złem

• wyjaśnia znaczenie terminu puenta

• relacjonuje treść wiersza Jana Twardowskiego Podziękowanie

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego i wskazuje adresata wiersza

• wskazuje użyte środki stylistyczne

• omawia sposób, w jaki został opisany świat przyrody

• interpretuje fragment mówiący o naturze człowieka

• omawia funkcję użytych środków stylistycznych

• interpretuje przesłanie wiersza

• podejmuje dyskusję na temat znaczenia różnorodności świata

• omawia wybrane teksty kultury podejmujące problem odmienności
117.

Ulec złu

• wyjaśnia znaczenie terminów: dyskryminacja, hejt

• relacjonuje treść fragmentów utworu Ewy Barańskiej Zapomnieć Różę

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• podaje nazwę rodzaju narracji

• omawia świat przedstawiony w utworze

• wypowiada się na temat narratorki danych fragmentów

• wymienia zasady, którymi kierowali się ważniacy rządzący klasą

• omawia relacje panujące w klasie

• wskazuje przyczyny zachowania narratorki po przeczytaniu powieści

 

• omawia sposób, w jaki bohaterka ocenia samą siebie z perspektywy czasu

• podejmuje dyskusję na temat mechanizmu dyskryminacji

• omawia wybrane teksty kultury podejmujące temat dyskryminacji

• przygotowuje prezentację multimedialną dotyczącą przyczyn i mechanizmów dyskryminacji

118.

Ukarać zło

• wyjaśnia znaczenie terminu powieść kryminalna

• relacjonuje treść fragmentów utworu Agathy Christie Morderstwo w Orient Expressie

• określa przynależność utworu do rodzaju literackiego

• podaje nazwę rodzaju narracji

• opisuje czas i miejsce akcji

•wskazuje morderców i ich motywy

• charakteryzuje Herkulesa Poirot

• omawia cechy decydujące o przynależności gatunkowej utworu

• omawia wpływ czasu oraz miejsca dokonania zbrodni na sposób prowadzenia śledztwa

• przedstawia, w jaki sposób detektyw odkrył prawdę

 

• podejmuje dyskusję na temat wymierzania sprawiedliwości z pominięciem sądów

• wypowiada się na temat innych słynnych detektywów poznanych za pośrednictwem różnych tekstów kultury

119.

Zło przeciw naturze

• wyjaśnia znaczenie terminu reportaż

• relacjonuje treść fragmentów utworu

 

• wskazuje miejsce, w którym doszło do opisanej katastrofy ekologicznej

• wyjaśnia, jak doszło do wyschnięcia Morza Aralskiego

• omawia skutki wysychania morza

• dokonuje podziału tekstu na części i nadaje im tytuły

• wskazuje cechy reportażu

• wyjaśnia funkcję opisu życia mieszkańców starej rybackiej osady dla wymowy danych fragmentów

• podejmuje dyskusję na temat skutków zbytniej ingerencji człowieka w naturę

• wyraża opinię na temat ekologii i ruchów ekologicznych

• wskazuje inne teksty kultury opisujące niszczenie natury przez człowieka

120.

Jak czynić dobro

• wyjaśnia znaczenie terminu wywiad

• relacjonuje treść wywiadu

 

• wskazuje przyczyny podjęcia decyzji o nakręceniu filmu

• przedstawia stanowisko reżysera dotyczące obowiązków Zachodu wobec Syrii

• wyjaśnia tytuł wywiadu

• wskazuje fragmenty nacechowane emocjonalnie

 

• wyjaśnia przyczyny zachowania polityków • podejmuje dyskusję na temat winy tych, którzy nie reagują na zło
121.

Jak prowadzić dyskusję

• wyjaśnia znaczenie terminów: dyskusja, stanowisko (teza), argument, kontrargument, sofizmat

• wskazuje cele podjęcia dyskusji

• wymienia cechy dobrego dyskutanta

• wymienia nieuczciwe chwyty stosowane w dyskusji

• wskazuje w podanym tekście argumenty i kontrargumenty

• wskazuje w podanej dyskusji nieuczciwe chwyty

• formułuje argumenty i kontrargumenty do podanej tezy • bierze udział w debacie

• wyjaśnia, w jaki sposób rozpoznaje się sofizmaty

 
122.

Tworzenie i budowa wyrazów

• wyjaśnia znaczenie terminów: wyraz podstawowy, wyraz pochodny, temat słowotwórczy, formant, przedrostek, przyrostek, wrostek, formant zerowy • wyjaśnia znaczenie podanych wyrazów pochodnych

• tworzy przymiotniki od rzeczowników

 

• wskazuje w podanych parach wyrazów wyraz podstawowy i wyraz pochodny

• wskazuje formant w wyrazie pochodnym

 

• dokonuje analizy słowotwórczej podanych wyrazów  
123.

O wyrazach pochodnych

• wyjaśnia znaczenie terminów: kategoria słowotwórcza, czasowniki dokonane, stopień wyższy i najwyższy przymiotników oraz przysłówków

• wymienia kategorie słowotwórcze

• przyporządkowuje wyraz pochodny do kategorii słowotwórczej

 

• tworzy czasowniki dokonane poprzez dodanie przedrostków

• tworzy stopień wyższy i najwyższy przymiotników i przysłówków

 

• tworzy wyrazy należące do konkretnych kategorii słowotwórczych

 

 
124.

Rodzina wyrazów

• wyjaśnia znaczenie terminów: rodzina wyrazów, rdzeń, wyraz pokrewny, oboczność • wskazuje wyrazy należące do jednej rodziny

• wskazuje wyraz podstawowy w parze wyrazów pokrewnych

• podkreśla rdzeń i wskazuje oboczności w rodzinie wyrazów

 

• sporządza wykresy rodziny wyrazów  
125.

Kłopotliwe przedrostki i przyrostki

• wskazuje cechy decydujące o pisowni przedrostków z-, s- • zapisuje wyrazy, stosując odpowiednie przedrostki

• zapisuje wyrazy z odpowiednimi przyrostkami -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki

• w podanym tekście poprawia błędy wynikające z błędnego zapisu przedrostków z-, s- oraz przyrostków -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki • tworzy własny tekst z użyciem wyrazów z przedrostkami s-, z- oraz przyrostkami -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki  
126.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami i pojęciami: dyskusja, reportaż, wyraz pochodny, formant, typy formantów, rodzina wyrazów, wyrazy pokrewne, rdzeń, przedrostki z-, s-, przyrostki -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze

128.

Nadzieja

• wyjaśnia znaczenie terminów: graffiti, symbol

• opisuje, co przedstawia graffiti Banksy’ego There is always hope…

• opisuje otoczenie, w którym artysta namalował graffiti • interpretuje symbolikę danych elementów dzieła • interpretuje tytuł dzieła w odniesieniu do jego treści • na podstawie wybranych źródeł przygotowuje prezentację na temat twórczości Banksy’ego
129.

Dawać nadzieję

• wyjaśnia znaczenie terminów: wywiad, frazeologizm

• relacjonuje treść wywiadu

• wyjaśnia, dlaczego Zbigniew Religa został chirurgiem

• referuje odczucia lekarza podczas przeszczepu serca

• charakteryzuje Zbigniewa Religę jako lekarza

• omawia emocje, jakie Zbigniew Religa odczuwał w czasie pierwszej operacji

• przedstawia romantyczną stronę zawodu lekarza, którą dostrzegł Religa

• interpretuje znaczenie przekształconego frazeologizmu w tytule wywiadu • wypowiada się na temat filmu Bogowie w reżyserii Łukasza Palkowskiego
130.

Sens nadziei

• relacjonuje treść wiersza Jerzego Lieberta Nadzieja

• przyporządkowuje utwór do rodzaju literackiego

• wskazuje podmiot liryczny

• wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

• wskazuje wszystkie metaforyczne określenia nadziei

• wyjaśnia, na czym polega dramat podmiotu lirycznego przedstawiony w dwóch pierwszych wersach utworu

• określa funkcję środków stylistycznych użytych w wierszu

• omawia przesłanie wiersza • podejmuje dyskusję na temat szkód i pożytków płynących z nadziei
131.

Potęga nadziei

• wyjaśnia znaczenie terminu niepełnosprawność

• relacjonuje treść danych fragmentów utworu

• wskazuje osiągnięcia Stephena Hawkinga, o których jest mowa w tekście

• przedstawia stosunek narratora tekstu do życia

• omawia, w jaki sposób naukowiec postrzega swoją niepełnosprawność

 

• formułuje przesłanie, które może wynikać z relacji Hawkinga na temat jego życia • odszukuje informacje na temat ludzi, którzy osiągnęli sukces pomimo różnego rodzaju ograniczeń
132.

Brak nadziei

• wyjaśnia znaczenie terminu kompleksy

• relacjonuje treść fragmentów utworu

• podaje nazwę rodzaju narracji

 

• charakteryzuje bohaterów danych fragmentów utworu

• wskazuje temat przewodni danych fragmentów

• wskazuje źródła kompleksów bohaterki

• wskazuje w tekście sformułowania pochodzące z języka młodzieżowego

• porównuje opinie bohaterki o sobie samej ze zdaniem osób postronnych

• wyjaśnia przyczyny zachowania Kai

 

• omawia reakcję Kai na kpiny i szyderstwa

• przedstawia swoją opinię na temat przyczyn agresywnego zachowania innych wobec Kai

• podejmuje dyskusję na temat obiegowego powiedzenia, że kpina boli najbardziej

• formułuje wskazówki mówiące o tym, jak radzić sobie z przemocą psychiczną

133.

Nie tracić nadziei

• wyjaśnia znaczenie terminu niepełnosprawność

• relacjonuje treść danych fragmentów

• podaje nazwę rodzaju narracji

• wypowiada się na temat narratora

• charakteryzuje narratora – bohatera

• określa czas i miejsce akcji utworu

• omawia funkcję zmian, jakie zaszły w życiu bohatera

• interpretuje wymowę przedstawienia

• wyjaśnia przyczyny wzruszenia po występie Fochatej Ady

• interpretuje wymowę danych fragmentów utworu

• wypowiada się na temat filmu Chce się żyć w reżyserii Macieja Pieprzycy
134.

Wola przetrwania

• wyjaśnia znaczenie terminów: sztuka przetrwania, paradoks

• relacjonuje treść danych fragmentów

• omawia kompozycję tekstu

• wymienia wskazówki dotyczące przetrwania w trudnych warunkach

• formułuje główne przesłanie tekstu

• omawia funkcję przytoczonych przez autora przykładów

• wskazuje różnice pomiędzy tekstem Gryllsa a literaturą piękną • omawia wybrany tekst kultury opisujący przetrwanie w trudnych warunkach
135.

Wywiad

• wyjaśnia znaczenie terminu wywiad

• wymienia etapy tworzenia wywiadu

• układa pytania do autora podanego tekstu

 

• zbiera informacje na temat wybranej postaci, wymyśla temat wywiadu i układa pytania • przeprowadza wywiad z kolegą/koleżanką

• wskazuje błędy w podanym wywiadzie

• przedstawia i ocenia wskazany przez siebie wywiad

 

136.

Prezentacja

• wyjaśnia znaczenie terminów: prezentacja, mowa ciała, font, trema

• wymienia etapy tworzenia prezentacji

• opracowuje plan prezentacji • omawia funkcję mowy ciała podczas wygłaszania prezentacji

• gromadzi materiały do prezentacji

• wygłasza prezentację na forum klasy  
137.

Skrótowce i skróty

• wyjaśnia znaczenie terminów: skrótowiec, skrót

• wymienia rodzaje skrótowców

• przedstawia zasady odmiany skrótowców i używania ich w zdaniach

• wymienia zasady stosowania skróconego zapisu

• odnajduje skrótowce w tekście

• wyjaśnia znaczenie skrótowców

• wyjaśnia znaczenia podanych skrótów

• poprawnie stosuje skrótowce w zdaniu

• poprawnie zapisuje skróty podanych wyrażeń

• zastępuje podane nazwy właściwymi skrótowcami

 

 
138.

Wyrazy złożone

• wyjaśnia znaczenie terminów: wyraz złożony, złożenie, zrost

• referuje zasady tworzenia wyrazów złożonych i wymienia ich typy

• objaśnia znaczenie wskazanych wyrazów złożonych

• odróżnia zrosty od złożeń

• tworzy poprawne przymiotniki złożone • używa wyrazów złożonych w odpowiednim kontekście

 

 
139.

Pisownia przymiotników złożonych

• wymienia zasady pisowni przymiotników złożonych z łącznikiem i bez łącznika • zapisuje wyrazy, stosując zasady pisowni przymiotników złożonych z łącznikiem i bez łącznika • w podanym tekście poprawia błędy wynikające z błędnego zapisu przymiotników złożonych • tworzy własny tekst z użyciem wyrazów z przymiotnikami złożonymi  
140.

Podsumowanie wiadomości

• odtwarza najważniejsze fakty, sądy i opinie

• posługuje się terminami: wywiad, prezentacja, skrótowce, skróty, wyrazy złożone

• wykorzystuje najważniejsze konteksty • wyciąga wnioski

• określa własne stanowisko

• poprawnie interpretuje wymagany materiał

• właściwie argumentuje

• uogólnia, podsumowuje i porównuje

• wykorzystuje bogate konteksty

• formułuje i rozwiązuje problemy badawcze